Türkiye’de Kene Mevsimi Ne Zaman?
Kenelerin en yoğun olduğu dönem Mart-Ekim ayları arasındadır. Ancak evcil hayvanınız yıl boyunca kene kapabilir. Yaz aylarında kene tutunma risk daha yüksektir çünkü keneler nemli ve sıcak havalarda daha kolay çoğalır. Yaz aylarında evcil hayvanınızın refahı için yapılması gereken uygulamalara bu blog yazısında erişim sağlayabilirsiniz.
Yaz aylarının gelmesiyle birlikte doğa ile temas artarken, kedi ve köpeklerde kene enfestasyonu (tick infections) da belirgin şekilde artış gösterir. Keneler yalnızca deri üzerinde tutunan parazitler değildir; aynı zamanda birçok ciddi hastalığın vektörü (taşıyıcısı) olarak görev yaparlar.
Hayvanlardaki kene enfeksiyonları, kenelerin beslenme sırasında tükürükleri yoluyla hayvanlara bakteri, virüs veya parazit bulaştırmasıyla oluşur. Bu enfeksiyonlar ateş, halsizlik ve iştahsızlık gibi genel belirtilerin yanı sıra, hastalığın türüne göre eklem ağrısı veya felç gibi ciddi sonuçlara yol açabilir.
Kene Tutması Neden Tehlikelidir?
Birçok hayvan sahibi keneyi sadece “deride duran bir parazit” olarak düşünür. Ancak klinik olarak risk şunlardır:
- Kan yoluyla bulaşan enfeksiyonlar
- Hemolitik anemi (ciddi kan eksikliği)
- Ateş, halsizlik, iştahsızlık
- Organ hasarları (karaciğer, böbrek)
- İleri vakalarda ölüm
Bazı vakalarda kene tutması başlangıçta belirti vermeyebilir ve hastalıklar subklinik (semptom vermeden) seyredebilir.
Bilimsel araştırmalara göre keneler:
Lyme Hastalığı (Borreliosis): Lyme hastalığı, kene yoluyla bulaşan bir spiroket bakterisi tarafından şekillenir ve bu organizma genellikle insanlarda ve köpeklerde hastalığa yol açar. Enfeksiyonun klinik belirtileri arasında ateş, iştahsızlık (anoreksi), uyuşukluk, poliartrit ile ilişkili bacakta topallık ve lenf düğümlerinde büyüme (lenfadenopati) bulunur. Ölümle sonuçlanabilecek kalp ve böbrek belirtileri de görülebilir. Lyme hastalığının doğru teşhisi zor olabilir çünkü bazı köpekler organizmayla enfekte olur ve tespit edilebilir antikorlar geliştirir ancak hastalık belirtileri göstermezler. Hastalık, kene yaşam alanlarına maruz kalmayı azaltarak, evcil hayvanları kene kontrol ürünleriyle koruyarak ve Lyme hastalığına karşı aşı yaptırarak önlenebilir.
Ehrlichiosis: Ehrlichiosis, kene yoluyla bulaşan bir riketsiyal bir hastalıktır. Bu hastalığa karşı aşı bulunmadığından, kene kontrol önlemleri hastalığın önlenmesinde yine kritik öneme sahiptir. Köpeklerde ehrlichiosis, Hastalık akut, subklinik ve kronik evrelerde görülür. Akut evre ateş, iştahsızlık, nefes darlığı, ödem (doku şişmesi), kusma, lenfadenopati (lenf düğümlerinin büyümesi), burun kanaması, morarma (peteşi-ekimoz) ve vaskülit (kan damarlarının iltihabı) ile başlar. Akut evre geçicidir ve genellikle 1-2 hafta içinde düzelir. Hastalığın kronik belirtileri arasında kanama eğilimi, anemi, ciddi kilo kaybı ve halsizlik ile göz ve nörolojik belirtiler bulunur. Şu anda aşı mevcut olmadığından, kene kontrolü önlemleri hastalığın önlenmesi için önemlidir.
Anaplasmosis: Anaplazmozis, köpeklerde, atlarda, diğer hayvanlarda ve insanlarda görülür. Hastalığın klinik belirtileri arasında ateş, halsizlik, düşük lenfosit sayısı (lenfopeni), sert eklemler, kusma, ishal, nadiren nöbetlere ve düşük trombosit sayısı (trombositopeni) bulunur. Bu hastalığa karşı aşı bulunmadığından, kene kontrol önlemleri hastalığın önlenmesinde yine kritik öneme sahiptir.
Babesiosis: Köpeklerde babesiyoz, keneler tarafından bulaştırılan bir hastalıktır. Hastalığa neden olan organizma, kırmızı kan hücrelerini enfekte eder ve çoğalarak bağışıklık sistemi aracılığıyla reaksiyonlara yol açar; bu da hemolitik anemi, solgun diş etleri, koyu renkli idrar, zayıflık ve hemoglobinüriye (idrarda kan pigmentleri) neden olur. Tedavi edilmezse, köpekte sarılık (derinin sararması) ve dalak ile lenf düğümlerinin büyümesi gelişir. Şiddetli anemi gelişebilir ve bu da yaygın damar içi pıhtılaşmaya, böbrek yetmezliğine ve ölüme yol açabilir. Kene kontrolü, hastalığın önlenmesinde önemlidir.
Kene Felci (Tick Paralysis): Bazı kenelerin tükürüğündeki toksinler nedeniyle oluşur. Klinik belirtileri arasına ses değişikliği veya kaybı, arka bacaklarda koordinasyon eksikliği, solunum hızında ve çabasında değişiklikler, öğürme, öksürme, kusma ve göz bebeklerinin genişlemesi gözlenir. Hayvanın vücudunda aşağıdan başlayıp yukarı doğru yayılan ani bir felç durumuna neden olur, kene çıkarıldıktan sonra olması gereken tedavi sonucunda normale dönüşler genelde görülür.
Evcil Hayvanları Keneden Nasıl Korumalısınız?
Korunma, tedaviden çok daha kritiktir. Evcil hayvanınızın düzenli parazite karşın uygulamalarını yaptırmalısınız:
- Aylık dış parazit damlaları / tabletleri (yaz aylarında daha sık tercih edilir)
- 3 ayda bir iç parazit uygulamaları
Koruyucu Ürünler:
- Ense damlaları (spot-on)
- Çiğneme tabletleri
- Koruyucu ense tasmaları
Özellikle kırsal alan, park ve doğa yürüyüşü yapan hayvanlarda bu ürünler kritik koruma sağlar. Koruyucu uygulamaları düzenli yaptırmanız evcil hayvanınız üzerinde kenenin tutunma süresini azaltacaktırvfakat canlılık durumunun çevreye bulaş (ev ve ortak alan) konusunda devamı olabilmektedir dolayısıyla kendinizi ve evinizi de kontrol etmelisiniz.
Günlük vücut taraması ve kontrollerini sağlamalısınız. Özellikle şu bölgeler kontrol edilmelidir:
- Kulak arkası
- Boyun bölgesi
- Koltuk altı
- Patiler
Kene Görülürse Ne Yapılmalı?
En sık yapılan hata, keneyi elle çekmek olacaktır. Bu durum:
- Kenenin ağız parçalarının deri içinde kalmasına
- Enfeksiyon riskinin artmasına
- Patojen geçişinin hızlanmasına neden olacaktır.
Doğru yaklaşım bir hekime başvurmanız olacaktır. Çünkü sadece kene çıkarılması yeterli değildir.
Veteriner hekiminiz,
- Tam çıkarım sağlar
- Enfeksiyon riskini değerlendirir
- Gerekirse kan testleri yapar
- Koruyucu tedavi planlar
! Tatile gitme durumunuzda mutlaka hekiminizle görüşmeniz gerekmektedir, gideceğiniz bölgenin endemik durumuna göre evcil hayvanınızın korunması gerekecek bazı durumlardaysa koruyucu tedaviler başlanması gerekebilmektedir.