Çevremizde evcil hayvanlarımız için tehlikeli ve hatta ölümcül olabilecek bir çok şey bulunmaktadır. Bunlardan bazıları zehirlenmelerine sebep olabileceği gibi bazı ciddi yaralanmalara ve hastalıklara sebebiyet verebilir. En sık karşılaşılan tehlikelerin farkında olup gerekli önlemler alarak evcil hayvanlarınızı koruyabilirsiniz.
Evcil hayvanlar için yaygın ev toksinleri arasında bazı yiyecekler, ilaçlar, temizlik ürünleri ve çeşitli bitkiler bulunur. Bu ürünler, kusma ve ishalden şiddetli organ yetmezliği ve nöbetlere kadar çeşitli belirtilere yol açabilir. Bazı koşullarda hayatlarını tehdit edebilir. Bitkileri, kimyasalları, ilaçları ve toksik yiyecekleri evcil hayvanlardan uzak tutmak onların güvenliği için çok önemlidir.
Yiyecekler
Birçok yiyecek insanlar için güvenliyken evcil hayvanlar için zararlı veya hatta ölümcül olabilir.
Evcil hayvanlara verilmemesi gereken yiyecekler;
- Alkol
- Avokado
- Soğangiller (çiğ, pişmiş veya kurutulmuş)
- Sarımsak
- Çikolata
- Hindistan cevizi suyu
- Kahve/kahve telvesi
- Yağlı gıdalar
- Meyve çekirdekleri
- Yaş ve kuru üzüm
- Makademya fındığı
- Tuz/tuzlu atıştırmalıklar
- Çay
- Mayalı hamur
- Ksilitol (yapay tatlandırıcı) içeren ürünler (örneğin fıstık ezmesi, sakız, şekerleme)
Çöpler
Tıkanıklık, kusma ve ishal gibi mide-bağırsak problemlerine yol açabilecek ve potansiyel olarak hayatı tehdit edebilecek maddeleri tüketme ihtimallerinden dolayı çöplerinizi her zaman evcil hayvanlarınızın erişemeyeceği bir yerde tutun.
Küflü Yiyecekler: Titreme veya nöbetlere hatta ölüme neden olabilecek toksinler içerir.
İlaçlar
Evcil hayvanların metabolizmaları bizden farklı çalıştığı için insan ilaçları oldukça toksik ve hatta ölümcül olabilir. Tüm ilaçların ulaşamayacakları bir şekilde saklanması, evcil hayvanların güvenliği için çok önemlidir.
Evcil hayvanlar için toksik olan bazı ilaçlar;
- Ağrı Kesiciler: Parasetamol (asetaminofen), aspirin, ibuprofen veya naproksen gibi bazı steroid olmayan anti-enflamatuar ilaçlar, kedi ve köpeklerde böbrek veya karaciğer yetmezliği dahil ciddi toksikasyon yaratabilir.
- Antidepresanlar ve Uyku İlaçları: Anksiyete, depresyon veya uyku için kullanılan ilaçlar; şiddetli halsizlik, huzursuzluk, titreme veya nöbet gibi nörolojik sorunlara yol açabilir. Özellikle bazı ilaçların tablet ve kapsülleri hayvanlar için daha çekici koku ve yapıya sahip olabilir.
- Uyarıcılar: DEB/DEHB tedavisinde kullanılan ilaçlar, hayvanlarda hayatı tehdit eden kalp atış hızı artışlarına, yüksek tansiyona ve titremelere neden olabilen uyarıcılar içerir.
- Kalp ve Tansiyon İlaçları: Beta-blokerler veya ACE inhibitörleri gibi ilaçlar, evcil hayvanın kan basıncı ve kalp atış hızında tehlikeli düşüşlere neden olabilir.
- Soğuk Algınlığı ve Grip İlaçları: Birçok reçetesiz grip ilacı, evcil hayvanlarda güçlü bir uyarıcı olarak görev yapan psödoefedrin gibi bileşenler içerir.
- Vitamin Takviyeleri: Yüksek dozlarda bazı vitaminler, özellikle D vitamini türevleri, böbrek yetmezliğine veya mineral dengesizliklerine yol açabilir.
- Topikal Merhemler ve Solusyonlar: Steroid, hormon veya sedef hastalığı ya da kanser gibi cilt rahatsızlıkları için kullanılan özel ilaçlar (örneğin florourasil) içeren kremler, deriden yalandığında veya ilaç tüpünü parçalaması sonucu yutularak alındığında zehirli olabilir.
- Antihistaminikler ve Kilo verme takviyeleri gibi diğer ilaçlar
Evcil hayvanınızın güvenliğini sağlamak için, kendi ilaçlar ve takviyeleri dahil tüm ilaçları kapalı ve güvenli bir şekilde onların erişemeyeceği bir yerde saklayın.
Bir evcil hayvanın sizden habersiz herhangi bir ilaça maruz kaldığından şüphelenilirse, hemen bir veteriner hekime başvurmak en önemli adımdır.
Uçucu Yağlar
Uçucu yağlar, bitkilerin uçucu ve organik bileşenleridir. Benzersiz koku ve/veya tatları vardır uçucu yağlar bitkinin neredeyse tüm bölgelerinde bulunur ve doğrudan bitkilerden damıtılır veya ekstrakte edilirler.
Uçucu yağların kullanımı yaygındır ve ticari olarak hazırlanan birçok üründe de bulunabilirler. Bu ürünlerin aromaterapi, bitkisel ilaçlar, temizlik gibi çeşitli amaçları vardır. Uçucu yağların hayvanlar tarafından yutulması, deriye teması ya da solunması çeşitli ve ciddi problemlere neden olabilir.
Birçok uçucu yağ vardır. Çay ağacı yağı, evcil hayvanlarda en sık bildirilen toksik madde olmuştur.
- Konsantre uçucu yağları doğrudan evcil hayvanlara sürmeyin.
- Uçucu yağları evde kullanmaktan kaçının.
- Yutmayı önleyin.
- Bir difüzör kullanırken evcil hayvanları odadan uzak tutun ve sonrasında odayı havalandırın.
- Difüzörleri sadece kısa süreler (< 30 dakika için) çalıştırın.
Bitkiler
Bazı ev ve bahçe bitkileri, evcil hayvanlar için çok zehirli olabilirler. Bitkilerin çiçek, yaprak, gövde, soğan-kök gibi herhangi bir kısmını tüketmeleri, hatta zambak gibi bazı bitkilerin sadece polenlerine maruz kalmaları bile; sindirim sistemi rahatsızlıkları, organ yetmezlikleri ve hatta ölüme yol açabilir.
En yaygın olan zehirli bitkiler;
- Gerçek Zambaklar (Lilium türleri)
- Barış zambağı (Spathiphyllum türleri)
- Chokecherry/cherry (Prunus türleri)
- Açelya, Azalea (Rhododendron türleri)
- Lale (Tulipa türleri)
- Ortanca (Hydrangea türleri)
- Aloe vera (Aloe türleri)
- Philodendron (Philodendron türleri)
- Nergis (Narcissus türleri)
- Pothos/şeytanın sarmaşığı (Epipremnum aureum)
- Sago palmiyesi (Cycas revoluta)
- Dieffenbachia (dumb cane)
- Schefflera actinphylla (şemsiye bitkisi)
- Monstera deliciosa
- Krizantem (Kasımpatı, Chrysanthemum)
- Siklamen
- Kalanchoe türleri
- Amaryllis
Bu listenin tüm bitkileri kapsamayabileceğini unutmayın. Evcil hayvanınınızın herhangi bir şekilde bir bitkiye maruz kaldığını düşünüyorsanız mutlaka hekimini arayarak bilgi edinin.
Ek olarak bazı mantar türleri karaciğer, böbrek, bağırsak veya sinir sistemi hasarına ve hatta ölüme neden olabilir.
Temizlik Ürünleri
Özellikle evcil hayvanların belirli ev temizlikleri ve kişisel bakım ürünlerine maruz kalması çeşitli klinik belirtilere yol açabilir. Endişe verici ev tehlikeleri arasında insanlar veya evcil hayvanlar için hazırlanmış şampuanlar, sıvı ve katı sabunlar, yüzey temizleyiciler, çamaşır suyu, çamaşır ve bulaşık makinesi deterjanları ve birçok çok amaçlı ev temizleyici deterjan bulunur.
Yeni temizlenmiş yüzeye temas eden gıdaları yeme, malzeme kutu ve kaplarını çiğneme, deterjan ile seyreltilmiş suyu içme gibi yollarla bu ürünlerin tüketilmesi sonucu evcil hayvanınızda kusma, ishal ve hatta şiddetli ülseratif durumları içeren ciddi mide bağırsak problemleri ortaya çıkabilmektedir. Özellikle deterjanlar yeterince yüksek konsantrasyonda solunursa solunum yolu tahrişine neden olabilirler. Ayrıca, yoğun çözeltiler evcil hayvanların derisiyle temas ettiğinde ciddi kimyasal yanıklara yol açabilir.
Genel kural olarak, tüm temizlik ürünlerini evcil hayvanların erişemeyeceği güvenli bir dolapta saklayın ve orijinal ambalajlarında ya da açıkça etiketlenmiş ve sıkı kaplı bir kapta saklayın. Ayrıca evcil hayvanların, deterjanlar ile işlem görmüş tuvalet suyunu içmelerini önlemek için tuvalet kapaklarını kapalı tutun.
Güve Kovucular
Minik toplar, toz, tablet ve diğer formlarda da bulabildiğimiz güve kovucularda üç ana bileşen bulunur: naftalin, paradiklorobenzen (PDB) ve kafur. Bu aktif bileşenler arasında en zehirlisi kafur olarak kabul edilir, onu naftalin ve ardından PDB izler. Evcil hayvanlarda güve kovuculara en yaygın maruz kalma şekli yutmadır, ancak solunum ve deri yoluyla emilim de zehirlenmeye yol açabilir. Kusma, iştahsızlık gibi hafif belirtilerden ölümcül kansızlık ve titreme, nöbet gibi nörolojik bulgulara kadar bir çok problem görülebilmektedir.
Antifriz ve Diğer Kimyasallar
Etilen glikol içeren antifriz ve soğutucular az miktarlarda bile olsa, yutulduğunda evcil hayvanlar için ölümcül olabilir.
Gübreler, haşere veya yabani ot öldürücüler, buz eritme ürünleri ve benzin gibi diğer maddeler de evcil hayvanınızın sağlığı için tehlike oluşturur.
Çim alanlarda herhangi bir kimyasal işlemler uygulandığında, üreticinin önerdiği süre boyunca evcil hayvanınızı çimlerden uzak tuttuğunuza emin olun. Evcil hayvanlar bu kimyasalları bacaklarına veya vücuduna bulaştırırsa, onları yalayabilir, bu da mide rahatsızlığına veya daha ciddi sorunlara yol açabilir.
Boya incelticiler, mineral tinerler ve diğer çözücüler tehlikelidir ve yutulması veya evcil hayvanınızın derisiyle temas etmesi durumunda ciddi tahrişe veya kimyasal yanıklara neden olabilir.
Çoğu lateks ev boyası genellikle hafif mide rahatsızlığına neden olurken, bazı sanatçı boyaları veya diğer özel boyalar, solunması veya yutulması halinde zararlı olabilecek ağır metaller veya diğer maddeler içerebilir.
Piller
Alkalin piller, uzaktan kumandalar, işitme cihazları, oyuncaklar, saatler, bilgisayarlar ve hesap makineleri gibi birçok ev elektronik ürününde bulunur.
Alkalin pillerin yutulması, gastrointestinal yol da aşındırıcı hasar veya yabancı cisim tıkanıklığı riski taşır. Lityum-iyon disk pillerinin yutulması özofagus hasarı için risk oluşturur. Köpekler bu durumla daha fazla karşılaşmaya meyillidir.
Böcek ve kemirgen kontrol ürünleri
Ev temizliklerinde olduğu gibi, evcil hayvanınızın çevresinde herhangi bir böcek kontrolü veya önleme ürünü kullanmadan önce etiket talimatlarını okuyun ve takip edin. Örneğin, köpekler için özel olarak üretilen pire ve kene ürünleri (örneğin permetrin içerenler) asla kedilerde veya diğer türlerde kullanılmamalıdır çünkü ciddi veya hatta hayati tehlike oluşturabilecek sorunlara yol açabilir. Bu ürünlerin evcil hayvanınız için güvenli kullanımı hakkında her zaman veteriner hekiminize sorun.
Bir evcil hayvan, fare zehri ya da bu zehri tüketmiş bir hayvanı yediğinde ciddi ve hatta hayatını tehdit edebilecek hastalıklar ortaya çıkabilir. Bu tür zehirleri kullanırken, onları evcil hayvanların tamamen erişemeyeceği alanlara yerleştirmek önemlidir.
Evcil hayvanınızın yememesi gereken herhangi bir şeyi yediğinden ya da zararlı bir maddeye temas ettiğinden şüpheleniyorsanız, en kısa sürede hastanemizi aramanız onun sağlığı açısından önem arz etmektedir.